Een leverancier presenteert u een “intelligente” tool: automatische sortering van aanvragen, scoring van prospecten, schrijfassistent, verkoopvoorspellingen. De prijs is hoog, het argument verleidelijk. Maar is het echt AI, en doet ze echt wat men u belooft?
Het fenomeen heeft een naam: AI-washing, oftewel een product dat geen of bijna geen “artificiële intelligentie” bevat, er toch mee bekleden. Het kost kopers veel geld: te hoog gefactureerde abonnementen, teleurstellende resultaten, gegevens die aan derden worden toevertrouwd zonder dat men het begreep.
Deze gids geeft het raster dat wij in onze opleiding gebruiken om een aanbod te beoordelen, in acht vragen, met de contractclausules die u moet nagaan. Voor de basis (wat wel en wat geen AI is) begint u best met onze gids om AI te herkennen.
vragen om een AI-leverancier te beoordelen
test op uw eigen gegevens vóór elke handtekening
De acht vragen die u de leverancier moet stellen
- 1. Wat doet de AI precies, en wat doet het product zonder haar? — Een nauwkeurig antwoord (“ze sorteert uw binnenkomende mails in vijf categorieën”) is een goed teken. Een vaag antwoord (“ze optimaliseert uw processen”) is een waarschuwingssignaal.
- 2. Welk model draait er op de achtergrond? — Een model dat door de leverancier zelf is ontwikkeld, of toegang tot een dienst van een grote speler (OpenAI, Google, Anthropic, Mistral…)? Beide zijn legitiem, maar u moet weten welke van de twee, want het verandert de prijs, de afhankelijkheid en de verwerking van uw gegevens.
- 3. Op welke gegevens is het getraind? — Openbare gegevens, gegevens van de leverancier, gegevens van zijn klanten? Worden de uwe gebruikt om het te trainen?
- 4. Waar en hoe worden mijn gegevens verwerkt? — Land van hosting, onderaannemers, bewaartermijn. Voor persoonsgegevens is dat een vereiste van de AVG.
- 5. Wat is het foutenpercentage, en hoe wordt het gemeten? — Een echt systeem heeft een cijfermatig foutenpercentage, gemeten op moeilijke gevallen. “Het vergist zich nooit” is geen geloofwaardig antwoord.
- 6. Wie controleert, en hoe corrigeert men een fout? — Kan een mens gemakkelijk het roer overnemen? Is er een spoor van wat de AI heeft beslist en waarom?
- 7. Kan ik het uitproberen op mijn eigen gevallen? — Met uw documenten, uw klanten, uw moeilijke gevallen, niet op een voorbereide demo.
- 8. Wat gebeurt er als ik wegga? — Terugkrijgen van de gegevens, export, verwijdering, einde van het contract. Een leverancier die zeker is van zijn product is niet bang voor omkeerbaarheid.
De waarschuwingssignalen tijdens de demonstratie
- De demo werkt alleen met zijn eigen voorbeelden — Stel een onverwacht geval voor: als de leverancier weigert of ontwijkt, wees dan op uw hoede.
- Mensen achter het scherm — Sommige “automatische” diensten worden in werkelijkheid met de hand door operatoren verwerkt. Vraag hoe de aanvragen in volume worden behandeld.
- Marketingtaal zonder mechanisme — “Eigen intelligentie”, “exclusief algoritme”, “geavanceerde AI” zonder uitleg over de werking.
- Een prijs die verdubbelt met de optie “AI” — Vraag wat ze concreet oplevert.
- Getuigenissen zonder cijfers — “Onze klanten zijn er dol op” bewijst niets. Vraag een gemeten indicator van voor en na, en de mogelijkheid om een klant te contacteren.
Een goede automatisering zonder AI is beter dan een slecht ontworpen AI. Het doel is niet om koste wat het kost AI te kopen: het is om een precies probleem op te lossen, tegen de juiste prijs, met een meetbaar resultaat.
De contractclausules die u moet nagaan
- Eigendom en gebruik van de gegevens — Uw gegevens blijven van u en worden zonder uw schriftelijke toestemming niet gebruikt om modellen voor andere klanten te trainen.
- Onderaannemers en hosting — Lijst van onderaannemers, locatie van de gegevens, verwerkersovereenkomst conform de AVG.
- Resultaats- of dienstverplichtingen — Beschikbaarheid, serviceniveau, wat er gebeurt bij een ernstige fout van de AI. Zonder meetbare verbintenis zijn de beloften van de verkoper niets waard.
- Aansprakelijkheid — Wie draagt de gevolgen van een fout van de AI? Is het aansprakelijkheidsplafond redelijk in verhouding tot het risico?
- Omkeerbaarheid — Export van uw gegevens in een bruikbaar formaat, gecertificeerde verwijdering bij het einde van het contract.
- Conformiteit — Kan de leverancier zijn systeem documenteren ten opzichte van de Europese verordening over AI, in het bijzonder als de tool wordt gebruikt voor werving, beoordeling van personen of toegang tot een dienst? Zie ons artikel over de AI Act voor Belgische kmo's.
Laat een belangrijk contract nalezen door een gespecialiseerde jurist: deze gids vervangt geen juridisch advies.
Wat het recht zegt over valse beloften
Een onjuiste bewering over de kenmerken van een product of dienst kan onder misleidende handelspraktijken vallen in het Belgische consumenten- en mededingingsrecht. In het buitenland hebben toezichthouders al bedrijven bestraft die beweerden AI te gebruiken zonder dat echt te doen. Een koper heeft er dus belang bij de beloften die vóór de ondertekening zijn gedaan (offerte, mails, presentatie) schriftelijk te bewaren, want ze dienen als bewijs bij een geschil.
En als u zelf AI verkoopt?
De regel geldt ook in de andere richting: stel enkel als AI voor wat het is, en beschrijf eerlijk de rol ervan. Het is een vertrouwensargument dat goed geïnformeerde kopers steeds meer zoeken. Een bedrijf dat gewoon zegt “deze module gebruikt een taalmodel om uw documenten samen te vatten, het kan zich vergissen, u houdt de controle” wekt meer vertrouwen dan een belofte van magie.
Dit raster staat op het programma van onze opleiding “AI herkennen”: toegepast op uw eigen tools en op de aanbiedingen die u ontvangt. Bekijk het programma →
Uw vragen over AI-washing
Hoe weet u of software echt AI gebruikt?
Vraag wat de AI precies doet, welk model wordt gebruikt, op welke gegevens het leert en wat het foutenpercentage is. Een leverancier die op deze vragen geen antwoord kan geven, gebruikt waarschijnlijk gewoon automatische regels.
Is AI-washing illegaal?
Een product ten onrechte voorstellen als een product dat AI gebruikt, kan een misleidende handelspraktijk zijn. Toezichthouders in meerdere landen hebben al gevallen bestraft. Laat de situatie bij twijfel analyseren door een jurist.
Is het beter AI of automatisering te kopen?
Dat hangt af van het probleem. Een automatisering op basis van regels is eenvoudiger, voorspelbaarder en goedkoper voor goed afgebakende, repetitieve taken. AI is nuttig wanneer de gevallen gevarieerd en onvoorspelbaar zijn of over taal en beelden gaan.
Wat te doen als u al voor nep-AI hebt getekend?
Verzamel de schriftelijke beloften, vergelijk ze met wat er is geleverd, vraag de leverancier om schriftelijke uitleg en laat het contract nalezen door een jurist. Een onderbouwde klacht leidt soms tot een commercieel gebaar of tot opzegging.
Beoordeel uw tools met een onafhankelijke blik.
Wij leren uw teams de juiste vragen te stellen en valse beloften op te sporen.